Osteoporose

Het kalk verhaal / oorzaken van botverlies

Osteoporose of botontkalking is een langzaam verlopende botziekte, waarbij steeds meer botmassa, met name kalk, uit de botten verdwijnt. Uiteindelijk raakt het bot zo verzwakt dat het niet meer bestand is tegen te grote belasting. Osteoporose kan leiden tot fracturen, van rug, heup of pols.

Botverlies kan door veel factoren wprden veroorzaakt, zoals erfelijke factoren, leefgewoonten, voedingswijze, medicijngebruik (prednison en aromatase-remmers), oestrogeentekort, schildklier-afwijkingen of een te sterk werkende bijschildklier.

Vanaf het 30e levensjaar neemt de hoeveelheid botmineraal heel langzaam af. Bij vrouwen verloopt het verlies tijdens de overgang versneld door het wegvallen van de oestrogenen.

Osteopenie

Osteopenie is eigenlijk het voorstadium van osteoporose. Letterlijk betekent het ‘minder bot’. Er is een verlies aan botmineraal zonder dat er al klachten bestaan.

Osteoporose

Osteoporose is het gevorderde stadium van botontkalking. Osteoporose betekent letterlijk ‘poreus bot’. De poreusheid is meestal het gevolg van een versterkte botafbraak.

Botaanmaak en botafbraak

Bot bestaat niet alleen uit kalk. Het bot bevat osteoblasten, cellen die nieuw botmineraal aanmaken en osteoclasten, cellen die bot afbreken. Ook zijn er cellen die de toename van botopbouw sturen op basis van wijzigingen in druk-en trekkrachten aan het bot. Rond het 30e levensjaar is de hoeveelheid bot maximaal, de z.g. ‘piekbotmassa’. De bot ontwikkeling is grotendeels erfelijk bepaald.

Na het 35e levensjaar neemt de botafbouw langzaam af. Het proces van botaanmaak en botombouw en botafbraak is voortdurend in beweging. De hoeveelheid botmineraal die per dag vervangen wordt is niet groot, maar toch wordt er per jaar in totaal ongeveer 15% van het botmineraal afgebroken en door nieuw botmineraal vervangen.

Calcium

Calcium (kalk) kan makkelijk door het bot vanuit het bloed opgenomen worden. Als er in het bloed een calciumtekort dreigt te ontstaan, wordt calcium aan de botten onttrokken en aan het bloed afgegeven. Het is dus belangrijk om voldoende calcium, minstens 1000mg per dag, binnen te krijgen. Calcium wordt in de vorm van calciumfosfaat (kristallen) in het pas gevormde zachte botmineraal afgezet en geeft zo het bot zijn stevigheid.

Lichaamsbeweging

Regelmatige actieve lichaamsbeweging, waarbij de botten belast worden, is heel belangrijk. Het gaat vooral om de verticale beweging, dus wandelen, hardlopen enz., waarbij de botten belast worden.

Oestrogeen

Afname van het hormoon oestrogeen bij vrouwen, zoals na het stoppen van de menstruaties plaatsvindt, stimuleert de osteoclasten, dus de botafbrekende cellen. Het lijkt logisch om dit hormoon dan toe te voegen, echter dit wordt ten zeerste afgeraden vanwege het verhoogde risico op borstkanker en hart- en vaatziekten.
Daarnaast zijn er nog een aantal andere stoffen nodig om te zorgen voor een goed evenwicht tussen opbouw en afbraak van botmineraal. Vitamine D, calcitonine en bijschildklierhormoon. Wanneer de besturing van het groeiproces in de botten niet goed verloopt, kan het afgebroken botmineraal niet helemaal vervangen worden. Er verdwijnen botbalkjes en er ontstaan holtes binnenin het bot.

Vitamine D

O.i.v. UV-straling wordt in de huid uit 7-dehydrocholesterol (voorloper van cholesterol) cholecalciferol (vitamine D3) aangemaakt. Uit het cholecalciferol wordt uiteindelijk het actieve calcitriol gevormd. Ons lichaam is in staat om na enkele minuten blootstelling aan zonneschijn 25 mcg (1000 IE) vitamine D te produceren, echter er zijn voorwaarden waaraan voldaan moet worden voor de meest efficiente vitamine D produktie nl.:

  • uitsluitend mogelijk van juni-september en alleen tussen 12.00 en 14.00 uur;
  • de hemel moet onbewolkt zijn en de lucht helder;
  • 25% van het lichaamsoppervlak moet blootgesteld worden aan het zonlicht;
  • de zonkracht moet minstens 3 zijn;
  • een liggende houding van het lichaam.

Negatieve factoren op de opname via de huid zijn de aanwezigheid van bewolking, vocht, stof, smog. Naarmate zonnestralen langer door de atmosfeer reizen, neemt hun kracht af, zoals in de wintermaanden. Gebruik van zonnebrandcrème met beschermingsfactor 8 zorgt dat de vitamine D produktie met 97,5% afneemt! Glas in huizen en auto’s weerkaatst de UV-straling. Huidpigment beschermt tegen zonnebrand, maar remt de snelheid waarmee vitamine D kan worden aangemaakt. Mensen met een donkere huid hebben dus sneller een vitamine D tekort. Naarmate de huid veroudert, wordt deze dunner en verliest zijn vermogen om vitamine D aan te maken.

Vitamine D kan slechts voor een zeer klein deel gedekt worden door de opname vanuit het voedsel. Het zijn vooral de vette vissoorten en de olie hieruit bijvoorbeeld levertraan. Aan margarine wordt tegenwoorden vitamine D toegevoegd, maar dit levert hooguit 1 mcg per dag op. Plantaardig voedsel is een slechte leverancier van vitamine D.

Vitamine in het bloed bepalen

De vitamine D status wordt vastgesteld door de calcidiolwaarde (25-OH-Vit D) in het bloed. Ook het niveau van het parathormoon kan een indicator zijn. De vitamine D spiegel is te laag als het niveau van het parathormoon stijgt. De absolute ondergrens van het calcidiol niveau is volgens de laatste inzichten 75 nmol/l voor een goede  botstofwisseling. Hoge vitamine D spiegels in het bloed zijn geven ook een verminderd risico op hoge bloeddruk, Multiple Sclerose, suikerziekte, spier en botpijnen en kanker.
Bij osteoporose streeft men naar een vitamine D spiegel in het bloed van 75-100 nmol/l, maar minstens 50 nmol/l. Het is dus van belang om de vitamine D spiegel in het bloed bij uw huisarts te laten bepalen en dan samen met de homeopathische/orthomoleculaire arts te kijken naar uw optimale aanvulling hierin. Richtlijn is vitamine D 700-800 IU (= 20 ug) per dag met 1000-1200 mg calcium.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van vitamine D is volgens de Europese richtlijn 5 mcg (200 IE). Voor personen van 60 jaar en ouder, kinderen t/m 6 jaar, zwangeren en zogenden geldt een maximale dagdosis van 15 mcg vitamine D.

Geschatte dagelijkse (orale)dosis vit D die nodig zijn om een caldiolspiegel van 80 nmol/l te bereiken en te handhaven

Uitgangsniveau   

Dagelijkse orale dosis

20-40 nmol/l

55 mcg (2200 IE)

40-60 nmol/l

45 mcg (1800 IE)

60-80 nmol/l 

29 mcg (1160 IE)

>80   nmol/l 

0   mcg 

Vitamine D heeft pas toxische effecten bij waarden van 250 nmol/l of meer. Wanneer de vitamine D-spiegel daalt ((al bij 75 nmol/l) neemt de opname van calcium in de darm af.De bijschildklieren compenseren dat door meer parathormoon af te geven, echter parathormoon werkt ook stimulerend op de botafbrekende cellen, waardoor weer botweefsel verloren gaat en osteoporose kan ontstaan of verergeren.

Een tekort aan vitamine D kan tot spierzwakte leiden en een rol spelen bij auto-immuunziekten en Multiple Sclerose. 77% van de MS patiënten hebben vitamine spiegels van oner de 50 nmol/l. Ook bij hart en vaatziekten en ontstekeingsprocessen in de darm is de vitamine D spiegel van belang.

Vitamine A en D en omega-3 vetzuren (DHA) zijn belangrijk voor het transport en de activatie van vitamine D in het lichaam.

Silicium

Silicium is een mineraal wat een belangrijke rol speelt in de botstofwisseling. Het is essentieel voor de opname van calcium. Het in de natuur voorkomende silicium is een verbinding van silicium en zuurstof, het siliciumdioxide, wat onoplosbaar is en daarom moeilijk opneembaar is in het lichaam.Veranderingen in ons voedselpatroon en voedselproduktie zijn mede verantwoordelijk voor een overmaat aan zuren in het voedsel, waardoor silicium uit de voeding nog minder goed wordt opgenomen.

Vanaf ons 35e levensjaar zie je tekorten in het lichaam ontstaan. Via gehydroliseerd vloeibaar silicium (LifeAid) kan deze stof goed in ons lichaam worden opgenomen en zo de botafbraak remmen en botdichtheid laten toenemen. Onderzoeken ondersteunen dit.

Magnesium en Borium

De stofwisseling van calcium is nauw verbonden met die van magnesium, een mineraal dat eveneens essentieel is voor de gezondheid van de botten en het zenuwstelsel. Magnesium helpt het calciummetabolisme te regelen en voorkomt de neerslag van calcium in de zachte weefsels van het lichaam.

Borium wordt vaak toegepast ter ondersteuning van genezingsprocessen bij botbreuken en peesontstekingen. Borium stimuleert het regeneratievermogen van het lichaam in sterke mate. Indien borium wordt gecombineerd met voldoende calcium en magnesium dan worden deze stoffen sneller door het aangedane (bot) weefsel opgenomen.

Bijschildklierhormoon (parathyreoid hormoon)

Zorgt ervoor dat het calciumgehalte in het bloed niet te ver daalt. Bij onvoldoende calciuminname kan dit hormoon ertoe bijdrage dat er minder calcium verloren gaat, mn via de urine. PTH, mits elke dag en per injectie toegediend, doet het bot niet afbreken.

Calcitonine

Is een zwak werkend hormoon bij de mens. In hoge doseringen kan het de botafbraak remmen.

Diagnose

Wordt gesteld door op een betrouwbare manier het bot op verschillende plaatsen te meten via een scan, de zogenaamde Dexa. De straling van dit onderzoek is heel laag. De meting wordt uitgedrukt in een T-score en een Z-score.
T-score tussen de +1 en -1 is alles prima
T-score tussen de +1 en -2,5  is er osteopenie
T-score lager dan -2,5 is er osteoporose
T-score lager dan -2,5 en een botbreuk, is er ernstige osteoporose

Boven het 70e jaar, wordt ook de Z-score in e beoordeling betrokken.
Z-score van -1 is er waarschijnlijk sprake van botverlies
Z-score van lager dan -1 geeft aan dat de botdichtheid heel laag is in vergelijking tot de leeftijd.

Reguliere behandeling

Medicijnen die de notafbraak goed remmen zijn de bifosfonaten.
Fosamax (Alendronaat 70mg/week) of fosavance 70mg (met foliumzuur)
Actonel (Risedronaat 35mg/week)
Bonviva 150mg 1/maand

Protelos (strontiumranelaat) zakje 2 g

Forsteo (teriparatide) spuitampullen s.c.

In Nederland wordt PTH slechts vergoed bij postmenopauzale vrouwen die ondanks behandeling met bifosfonaten opnieuw botbreuken krijgen.

Calcium en vitamine D

Homeopathie en supplementen

Van groot belang is te kijken, welke aanvullende produkten nodig zijn, zoals o.a. vitamine D, calcium en silicium. Het is belangrijk om elk geval individueel te bekijken en te vervolgen en u hierin te laten begeleiden door de homeopathische arts, aangezien het geen gemakkelijke materie is.
Met homeopathie zetten we hier met name produkten in die gunstig werken op de botstofwisseling, afhankelijk van de ernst van de osteoporose.
Laat een dexa meting doen!
Door middel van een dexa meting kan het effect van de behandeling nauwgezet gevolgd worden. De behandeling kan uitstekend met de reguliere behandeling gecombineerd worden, maar kan  ook alleen de progressie van de botontkalking stoppen.

Therapie advies bij osteoporose/osteopenie naast de homeopathische middelen

  1. Calcium met vitamine D gebruiken volgens advies, aangevuld met magnesium en borium.
  2. Multivitamine met daarin foliumzuur  (1-2 mg) een tablet  per dag
  3. Vette vis en/of dagelijks omega 3 visolie toevoeging
  4. Bij overgewicht extra vitamine D
  5. Evt vit C als magnesium ascorbaat (bevordert de synthese van botweefsel)
  6. Glucosamine (bevordert synthese van botcellen) met chondroitine
  7. Evt Panax Ginseng Meijer 600mg 2dd1 (bevordert synthese van botcellen).

Voeding dient een basis overschot te geven. Matig met alcohol en koffie.
Voldoende lichaamsbeweging

Het therapie advies/behandelingsplan wordt individueel gemaakt, afhankelijk van klachten en de uitslag van de dexa-meting .

Afspraken voor een homeopathisch consult kunt u maken op bovenstaand telefoonnummer. Houdt u rekening met een wachttijd. De consulten worden algemeen grotendeels vergoed door uw zorgverzekeraar, informeert u daarnaar!
Ik ben aangesloten bij de Vereniging Homeopathische Artsen Nederland.

Literatuurlijst

  1. ‘Broze botten’: Drs. W.J. Braam en Prof. Dr.J.C. Netelenbos.
  2. Informatie van de Östeoporose Stichting.
  3. Vitortho nieuws juni 2008-10-03.
  4. Current medical research and opinions vol. 24: no.5, 2008, 1363-1370: New insights into the role of vitamin D and calcium in osteoporosis management: an expert roundtable discussion. Cochin Hospital, Rheumatology Department, Paris. Department of Rheumatology, Switzerland. Department of Ebdocrinology ans metabolic Diseases, Leiden, the Netherlands. Merck $ Co,. Inc. USA. Laboratory of Experimental Medecine and Endocrinology, Belgium.
  5. AOV.